In een smartphonemarkt die gedomineerd wordt door de Amerikaanse techreuzen Google en Apple, groeit in Europa de roep om meer digitale soevereiniteit en privacy. Verschillende Europese initiatieven bieden inmiddels een volwaardig alternatief voor Android, met een sterke focus op open source, gegevensbescherming en een langere levensduur van toestellen. In dit artikel belichten we de belangrijkste spelers: /e/OS, Ubuntu Touch, Volla OS en Sailfish OS.
De dominantie van Android en iOS is onmiskenbaar. In mei 2025 had Android in Europa een marktaandeel van 64,01%, terwijl iOS 35,51% in handen had. Deze cijfers laten weinig ruimte voor andere spelers, maar toch is er een groeiende niche van gebruikers die bewust kiezen voor een alternatief. De belangrijkste drijfveer is de toenemende bezorgdheid over hoe Big Tech omgaat met persoonlijke gegevens. Europese alternatieven springen in dit gat door besturingssystemen aan te bieden die de gebruiker weer controle geven over hun digitale leven.
/e/OS: De-Googled voor meer privacy
Een van de meest prominente Europese alternatieven is /e/OS. Dit besturingssysteem, ontwikkeld door de non-profitorganisatie eFoundation, is een zogeheten ‘fork’ van LineageOS, dat op zijn beurt is gebaseerd op het Android Open Source Project (AOSP). Het kernprincipe van /e/OS is het volledig “de-Googlen” van de Android-ervaring. Dit betekent dat alle Google-diensten en -apps zijn verwijderd en vervangen door privacy-vriendelijke, open-source alternatieven.
Een van de belangrijkste functies van /e/OS is het ‘Advanced Privacy’-dashboard. Hiermee kunnen gebruikers in real-time zien welke trackers er in apps actief zijn en deze met één druk op de knop blokkeren. Daarnaast biedt het de mogelijkheid om je locatie en IP-adres te verbergen voor apps, wat een extra laag van privacy toevoegt.
Om de afwezigheid van de Google Play Store op te vangen, heeft /e/OS de ‘App Lounge’. Deze unieke appwinkel combineert applicaties uit verschillende bronnen: commerciële Android-apps, open-source apps van F-Droid en Progressive Web Apps (PWA’s). Gebruikers kunnen inloggen met een anoniem account om toegang te krijgen tot gratis apps uit de Play Store, zonder hun privacy in het gedrang te brengen.
/e/OS is beschikbaar voor een breed scala aan smartphones en kan zelf geïnstalleerd worden. Voor wie dit te technisch is, verkoopt Murena, de commerciële partner van de eFoundation, nieuwe en gereviseerde smartphones met /e/OS voorgeïnstalleerd. Prijzen voor een Murena-telefoon beginnen rond de €230.
Ubuntu Touch: Een Linux-ervaring voor mobiel
Een andere belangrijke speler is Ubuntu Touch, een mobiel besturingssysteem dat oorspronkelijk door Canonical werd ontwikkeld en nu wordt onderhouden door de UBports Foundation. In tegenstelling tot de veel alternatieven, is Ubuntu Touch niet gebaseerd op Android, maar op de Linux-distributie Ubuntu. Dit biedt een unieke, op gebaren gebaseerde gebruikerservaring die vloeiend en intuïtief aanvoelt.
Een van de meest opvallende kenmerken van Ubuntu Touch is ‘Convergence‘. Hiermee kan een smartphone of tablet worden aangesloten op een extern scherm, muis en toetsenbord, en functioneren als een volwaardige desktopcomputer met toegang tot desktopapplicaties zoals LibreOffice en Firefox.
De app-voorziening op Ubuntu Touch loopt via de OpenStore. Hoewel het aanbod van native apps beperkter is dan bij Android, groeit het gestaag. Voor het draaien van Android-apps kan gebruik worden gemaakt van Waydroid, een container-gebaseerde oplossing. Dit maakt de overstap voor veel gebruikers een stuk laagdrempeliger.
Ubuntu Touch kan op een reeks apparaten worden geïnstalleerd, waaronder modellen van Volla, Fairphone en OnePlus. Er zijn ook aanbieders die toestellen met een voorgeïnstalleerde versie van Ubuntu Touch verkopen.
Volla OS uit Duitsland
Het Duitse bedrijf Volla Systeme biedt met Volla OS een besturingssysteem dat zich richt op eenvoud en veiligheid. Net als /e/OS is Volla OS gebaseerd op AOSP en volledig vrij van Google-diensten. [1] Het unieke aan Volla is het bedieningsconcept, de ‘Springboard’. In plaats van te navigeren door een raster van apps, kunnen gebruikers simpelweg beginnen met typen, waarna het systeem intelligente suggesties doet voor acties of contacten.
Volla OS beschikt over een geavanceerde beveiligingsmodus met een firewall die trackers, advertenties en malware kan blokkeren. Voor gebruikers die toch afhankelijk zijn van apps die Google Play Services vereisen, biedt Volla OS de optie om microG te installeren, een open-source implementatie van deze diensten. Dit kan per app in- en uitgeschakeld worden.
Volla verkoopt zijn eigen hardware, de Volla Phone, die geleverd kan worden met Volla OS of Ubuntu Touch. De Volla Phone X23, een robuust model, is verkrijgbaar voor ongeveer €564, terwijl de recentere Volla Phone Quintus een prijskaartje heeft van €719. Er is ook een Volla Tablet beschikbaar.
Sailfish OS, ontwikkeld door het Finse bedrijf Jolla, is een ander op Linux gebaseerd alternatief met een sterke focus op een unieke, op gebaren gebaseerde gebruikersinterface en een strak Scandinavisch design. Veiligheid is een kernprincipe van Sailfish OS, met functies als versleutelde dataopslag, een veilige opstartprocedure en sandboxing voor applicaties. [44]
Net als Ubuntu Touch heeft Sailfish OS een eigen ecosysteem van native apps. Daarnaast biedt het ‘AppSupport’, een compatibiliteitslaag die het mogelijk maakt om Android-apps te draaien in een geïsoleerde omgeving, wat de veiligheid ten goede komt.
Sailfish OS is primair gericht op zakelijke en overheidstoepassingen, maar is via het Sailfish X-programma ook beschikbaar voor consumenten op bepaalde Sony Xperia-toestellen.
Keuze voor een Europees alternatief
De overstap naar een Europees alternatief voor Android vereist een bewuste keuze. Gebruikers die maximale privacy en controle over hun gegevens willen, vinden in /e/OS een laagdrempelige en toch krachtige optie. Wie op zoek is naar een volwaardige Linux-ervaring en de mogelijkheid om zijn telefoon als desktop te gebruiken, zal zich thuis voelen bij Ubuntu Touch. Volla OS biedt een unieke, minimalistische gebruikerservaring met een sterke focus op veiligheid. Sailfish OS is een interessant alternatief voor wie waarde hecht aan design en een robuuste, veilige omgeving.
Hoewel deze besturingssystemen misschien niet de eindeloze app-keuze van de Google Play Store bieden, leveren ze een gebruikservaring die voor de meeste dagelijkse taken volstaat en in sommige gevallen zelfs superieur is. Wat ze allemaal gemeen hebben, is een visie op een mobiele toekomst waarin de gebruiker, en niet het databedrijf, centraal staat. De groeiende populariteit van deze Europese initiatieven toont aan dat er een duidelijke behoefte is aan een meer ethische en privacybewuste benadering van mobiele technologie.
Wil je meer van dit soort artikelen lezen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
