Je typt snel een interne notitie en dan twijfel je ineens: schrijf je nu dit memo of deze memo? Het is een vraag die veel Nederlanders bezighoudt, want het lidwoord is bepalend voor de grammaticale correctheid van je zin. Gelukkig is het antwoord niet zo ingewikkeld als het lijkt, en na het lezen van dit artikel weet je het voortaan meteen.
Het korte antwoord: dit of deze memo?
Het juiste lidwoord bij memo is dit. Je zegt dus:
- Dit memo is voor jou bedoeld.
- Heb je dit memo al gelezen?
- Dit memo bevat belangrijke informatie.
Het woord memo is een onzijdig zelfstandig naamwoord, wat betekent dat het lidwoord het erbij hoort: het memo. En bij onzijdige woorden gebruik je het aanwijzend voornaamwoord dit (nabij) of dat (veraf), niet deze of die.
De grammaticale regel: de-woorden en het-woorden
Om te begrijpen waarom dit memo correct is, is het handig om even stil te staan bij een basisregel van de Nederlandse grammatica.
De-woorden en het-woorden
In het Nederlands kennen we twee soorten zelfstandige naamwoorden:
- De-woorden: mannelijke en vrouwelijke woorden (ook wel de-woorden genoemd)
- Het-woorden: onzijdige woorden (ook wel het-woorden of neutrum genoemd)
Het lidwoord dat bij een woord hoort, bepaalt welk aanwijzend voornaamwoord je gebruikt:
- Bij de-woorden gebruik je deze (dichtbij) of die (veraf)
- Bij het-woorden gebruik je dit (dichtbij) of dat (veraf)
Memo is een het-woord
Memo is een verkorting van het Latijnse memorandum, wat “iets om te onthouden” betekent. In het Nederlands wordt memo gebruikt als onzijdig zelfstandig naamwoord: het memo. Omdat het een het-woord is, hoort daar dit bij.
Een eenvoudige manier om dit te testen: vervang het aanwijzend voornaamwoord door het lidwoord. Zeg je het memo of de memo? Als het antwoord het memo is, dan gebruik je dit of dat. En inderdaad: het memo klinkt correct, terwijl de memo vreemd in de oren klinkt.
Voorbeelden in zinnen
Om het verschil goed te laten zien, hier een aantal voorbeeldzinnen:
Correct gebruik
- ✅ Dit memo is vandaag verstuurd.
- ✅ Kun jij dat memo doorsturen naar de afdeling?
- ✅ Het memo lag op zijn bureau.
- ✅ Ik heb dit memo gisteren ontvangen.
Incorrect gebruik
- ❌ Deze memo is vandaag verstuurd.
- ❌ Kun jij die memo doorsturen?
- ❌ De memo lag op zijn bureau.
De foute varianten klinken misschien niet meteen vreemd, omdat we in gesproken taal slordig omgaan met lidwoorden. Maar in geschreven taal — zeker in professionele context — is het belangrijk om het correct te doen.
Waarom maken mensen deze fout?
De verwarring tussen dit en deze is begrijpelijk. Er zijn een paar redenen waarom mensen geneigd zijn om deze memo te schrijven:
Invloed van gesproken taal
In de gesproken taal worden lidwoorden en aanwijzende voornaamwoorden vaak door elkaar gebruikt. We horen dagelijks fouten en nemen die onbewust over.
Analogie met andere woorden
Woorden die eindigen op -o of die een vreemd karakter hebben, worden soms intuïtief als de-woord behandeld. Denk aan woorden als de foto of de auto — dat zijn inderdaad de-woorden. Maar memo hoort in een andere categorie thuis.
Meervoud als verwarrende factor
In het meervoud gebruik je altijd deze of die, ongeacht of het een de-woord of het-woord is. Dus: deze memo’s (meervoud) is wél correct. Dit kan extra verwarring veroorzaken, want mensen extrapoleren dit onterecht naar het enkelvoud.
Meervoud: deze memo’s
Zoals hierboven al even aangestipt: in het meervoud is deze altijd correct, ook bij het-woorden. Je zegt dus:
- ✅ Deze memo’s zijn belangrijk.
- ✅ Die memo’s hebben we al besproken.
In het meervoud verdwijnt het onderscheid tussen de-woorden en het-woorden, en gebruik je altijd deze of die.
Vergelijking met andere zakelijke documenten
Ben je ook benieuwd hoe dit werkt bij andere zakelijke documenten? Het principe is hetzelfde: zoek het juiste lidwoord en kies daarna het bijpassende aanwijzend voornaamwoord.
- Het rapport → dit rapport
- De offerte → deze offerte
- Het contract → dit contract
- De brief → deze brief
Zo zie je dat het bij ieder woord net even anders kan zijn. Ben je ook benieuwd hoe het zit met de factuur? Lees dan ons artikel over dit of deze factuur: wat is grammaticaal correct? — want ook daar is de keuze niet altijd voor de hand liggend.
Handige ezelsbruggetje
Wil je nooit meer twijfelen over dit of deze? Gebruik dan deze simpele methode:
- Zoek het lidwoord van het zelfstandig naamwoord: is het de of het?
- Is het een de-woord? → Gebruik deze (dichtbij) of die (veraf)
- Is het een het-woord? → Gebruik dit (dichtbij) of dat (veraf)
Voor memo geldt: het memo → dit memo. Probleem opgelost!
Twijfel je vaker over de-woorden en het-woorden?
Je bent zeker niet de enige. Het Nederlandse systeem van de- en het-woorden is zelfs voor moedertaalsprekers soms lastig. Er is geen waterdichte regel die altijd werkt, maar er zijn wel handige hulpmiddelen:
- Gebruik het Woordenboek der Nederlandsche Taal of de Van Dale online om het geslacht van een woord op te zoeken.
- Onthoud dat verkleinwoorden altijd het-woorden zijn: het memootje, het briefje, het contractje.
- Woorden van vreemde oorsprong die relatief nieuw zijn in het Nederlands, zijn vaak onzijdig (het-woord).
Conclusie
De juiste vorm is dit memo. Memo is een onzijdig zelfstandig naamwoord met het lidwoord het, en bij het-woorden horen de aanwijzende voornaamwoorden dit en dat. In het meervoud gebruik je gewoon deze memo’s, want in het meervoud verdwijnt het onderscheid tussen de- en het-woorden.
Met het ezelsbruggetje — zoek het lidwoord, kies dan het juiste voornaamwoord — kom je altijd een heel eind. En twijfel je in de toekomst over een ander zakelijk document, vergeet dan niet om even te checken wat het correcte lidwoord is. Zo schrijf je altijd foutloos en professioneel Nederlands.
Wil je meer van dit soort artikelen lezen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
