Europese alternatieven voor Starlink: van IRIS² tot SkyDSL

De politieke onvoorspelbaarheid maakt Europese afhankelijkheid van andere satellietnetwerken steeds minder aantrekkelijk. Europa zoekt daarom naar onafhankelijke alternatieven. Welke opties zijn er beschikbaar, en wat brengt de toekomst?

Waarom Europa alternatieven nodig heeft

Starlink domineert momenteel de mondiale markt voor satelliet-internet met ruim 8.000 satellieten in een lage aardbaan (LEO). Het netwerk speelt een cruciale rol in gebieden met beperkte of beschadigde infrastructuur, waaronder Oekraïne waar naar schatting 50.000 terminals in gebruik zijn. De toenemende afhankelijkheid van een Amerikaans commercieel bedrijf roept echter vragen op over digitale soevereiniteit en strategische kwetsbaarheid.

De Europese ruimtevaart-industrie kampt bovendien met een inhaalslag. De traditionele Europese expertise in grote, dure geostationaire satellieten wordt ondermijnd door de massaproductie van kleinere, goedkopere LEO-satellieten. Airbus’ ruimtevaartdivisie registreerde vorig jaar verliezen van bijna 700 miljoen dollar, terwijl Thales Alenia Space ingrijpende ontslagen moest doorvoeren.

IRIS²: Europa’s vlaggenschip

Het meest ambitieuze Europese antwoord op Starlink is IRIS² (Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite). Dit vlaggenschipprogramma van de EU, na Galileo en Copernicus, omvat een constellatie van 290 satellieten in zowel lage (LEO) als middelbare aardbaan (MEO).

• Budget: €10,6 miljard, waarvan €6,5 miljard publieke financiering
• Operationeel: Eerste overheidsdiensten verwacht in 2030
• Consortium: SpaceRISE, bestaande uit Eutelsat, Hispasat en SES
• Partners: Thales Alenia Space, OHB, Airbus Defence and Space, Telespazio, Deutsche Telekom, Orange

IRIS² zal beveiligde connectiviteitsdiensten leveren aan EU-lidstaten voor surveillance, crisismanagement en defensie, maar ook breedband voor burgers en bedrijven. Het systeem moet dode zones in Europa én Afrika elimineren via noord-zuidor-banen. Meer informatie is te vinden op de website van EUSPA en de European Space Agency (ESA).

Eutelsat OneWeb: de Europese kampioen

Het Franse Eutelsat wordt vaak genoemd als de meest directe Europese concurrent van Starlink. Na de fusie met het Britse OneWeb in 2023 exploiteert het bedrijf circa 650 LEO-satellieten, aangevuld met geostationaire satellieten op 34 orbitale posities.

In 2025 ontving Eutelsat een investering van €1,35 miljard, geleid door de Franse staat die nu circa 30% van de aandelen bezit. Ook het Verenigd Koninkrijk participeerde met €163 miljoen. Eutelsat heeft opdracht gegeven aan Airbus om 100 nieuwe LEO-satellieten te bouwen, met plannen voor nog eens 340 satellieten tegen een geschatte kostprijs van €2 miljard.

Meer informatie over de OneWeb LEO-constellatie is beschikbaar op de website van Eutelsat. Een belangrijk nadeel: Eutelsat’s 650 satellieten zijn minder dan een tiende van Starlinks 7.600+ constellatie, en veel OneWeb-satellieten naderen het einde van hun levensduur.

SES: Luxemburgse satellietgigant

SES, gevestigd in Luxemburg, is ’s werelds op een na grootste satellietoperator naar omzet. Het bedrijf exploiteert meer dan 70 satellieten in zowel geostationaire (GEO) als middelbare aardbaan (MEO), waaronder het geavanceerde O3b mPOWER-systeem dat fiber-achtige connectiviteit levert met lage latentie.

SES leidt het SpaceRISE-consortium voor IRIS² en zal 18 nieuwe MEO-satellieten ontwikkelen met wereldwijde pool-tot-pool dekking. In 2024 voltooide SES de overname van Intelsat, waardoor een nog krachtiger multi-orbit operator ontstond.

Project Bromo: industriële consolidatie

In oktober 2025 kondigden Airbus, Thales en Leonardo aan hun satellietactiviteiten te bundelen in een joint venture met een geschatte waarde van €11,6 miljard. Dit Project Bromo, vernoemd naar een Indonesische vulkaan, beoogt Europa’s gefragmenteerde ruimtevaartindustrie te consolideren.

• Eigendom: Airbus 35%, Leonardo 32,5%, Thales 32,5%
• Werknemers: Circa 25.000
• Omzet: Ongeveer €6,5 miljard jaarlijks
• Operationeel: Verwacht in 2027

Het nieuwe bedrijf zal zich richten op satellieten voor communicatie, navigatie (Galileo) en aardobservatie (Copernicus), exclusief lanceervoertuigen. De fusie vereist nog goedkeuring van de Europese Commissie.

SkyDSL: direct beschikbaar alternatief

Voor consumenten en bedrijven die nu al een Europees alternatief zoeken, biedt SkyDSL een concrete oplossing. Dit Duitse bedrijf, actief sinds 1999, levert satelliet-internet via geostationaire Eutelsat-satellieten in meer dan 20 Europese landen.

Kenmerken van SkyDSL:

• Snelheden tot 75 Mbps download en 6 Mbps upload
• Geen telefoonlijn of kabelaansluiting nodig
• Beschikbaar in heel Europa, inclusief afgelegen gebieden
• Meer dan 100.000 klanten
• Tarieven vanaf €27,90 per maand
• ACM-technologie voor stabiele verbinding bij alle weersomstandigheden

Het nadeel van SkyDSL is de hogere latentie door het gebruik van geostationaire satellieten op 36.000 km hoogte, vergeleken met Starlinks LEO-satellieten op circa 550 km. Dit maakt de dienst minder geschikt voor real-time toepassingen zoals videobellen of gaming. Bekijk de technische uitleg op de SkyDSL-website.

Andere Europese spelers

Hispasat

De Spaanse satellietoperator Hispasat is partner in het SpaceRISE-consortium en levert al overheidscommunicatie in strategische regio’s. Het bedrijf bezit expertise in veilige communicatiesystemen voor defensie en overheid. Via Hispasat Wave biedt het beheerde diensten voor ISP’s, telecomoperators en overheden.

OHB

Het Duitse OHB SE heeft ervoor gekozen niet deel te nemen aan Project Bromo en blijft onafhankelijk opereren. Het bedrijf leidt het consortium voor het Odin’s Eye raketschildsysteem en positioneert zich als concurrent én potentiële samenwerkingspartner. OHB is verantwoordelijk voor de bouw van 34 Galileo-satellieten.

EchoStar Mobile

EchoStar Mobile richt zich op gespecialiseerde satellietdiensten in Europa, met focus op mobiele connectiviteit en IoT-toepassingen. Hun hybride aanpak combineert satelliet- en terrestrische technologie voor nichetoepassingen.

Toekomstperspectieven en ideeën

Naast de bestaande initiatieven zijn er diverse ontwikkelingen die de Europese positie kunnen versterken:

HydRON: laser-internet vanuit de ruimte

Het ESA-programma HydRON (High-throughput Digital and Optical Network), ontwikkeld met Thales, test laserverbindingen tussen satellieten onderling en met optische grondstations. Dit kan internetsnelheden tot een terabit per seconde mogelijk maken.

Quantumcommunicatie

Het EAGLE-1-programma, gesteund door ESA en zeven lidstaten, demonstreert Quantum Key Distribution (QKD) via satellieten. Deze technologie maakt communicatie theoretisch onkraakbaar en kan de basis vormen voor een toekomstig Europees quantumnetwerk.

Integratie met 5G

Zowel IRIS² als de nieuwe Eutelsat-satellieten worden ontworpen met 5G-standaarden, waardoor naadloze integratie met terrestrische netwerken mogelijk wordt. Dit opent de deur naar hybride oplossingen waarbij satellieten automatisch bijspringen wanneer mobiele dekking wegvalt.

Regionale samenwerking

Polen heeft fondsen gereserveerd voor zes veilige communicatiesatellieten als aanvullende bijdrage aan IRIS². Dit model van nationale investeringen in een Europees kader kan worden uitgebreid naar andere lidstaten die hun digitale soevereiniteit willen versterken.

Startups en New Space

Het SpaceRISE-consortium beoogt nadrukkelijk MKB-bedrijven en “New Space”-spelers te betrekken. Europese startups die zich richten op componenten zoals antennes, grondstations of softwareplatformen kunnen profiteren van deze groeiende markt.

Overzicht: Europese Starlink-alternatieven

Conclusie

Europa heeft ambitieuze plannen om minder afhankelijk te worden van Amerikaanse satellietdiensten. Met IRIS², Eutelsat OneWeb, Project Bromo en bestaande diensten als SkyDSL ontstaat een gediversifieerd ecosysteem. De uitdaging blijft echter de schaal: Starlinks 8.000+ satellieten steken schril af tegen Europa’s honderden.

De vraag is niet of Europa een alternatief kan bouwen, maar of dit snel genoeg gebeurt. Met IRIS² pas operationeel in 2030 en Project Bromo in 2027, heeft Starlink nog jaren om zijn voorsprong uit te bouwen. Niettemin biedt de Europese aanpak iets wat Starlink niet kan: soevereiniteit, transparantie en afstemming op Europese waarden en regelgeving.

Voor consumenten en bedrijven die vandaag een keuze moeten maken, zijn SkyDSL en Eutelsat de meest voor de hand liggende Europese opties. Voor de langere termijn belooft het Europese satellietlandschap aanzienlijk veelzijdiger te worden.

Nuttige links

• European Space Agency (ESA)
• EU Agency for the Space Programme (EUSPA)
• European Commission – Defence Industry and Space
• Broadband for All (EU-initiatief)